ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਥ: ਸਬਨੈੱਟ, ਸਬਨੈੱਟਿੰਗ ਅਤੇ VLAN ਡਿਜ਼ਾਇਨ

Table of Contents
ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਥ: ਸਬਨੈੱਟ, ਸਬਨੈੱਟਿੰਗ ਅਤੇ VLAN ਡਿਜ਼ਾਇਨ
ਜਾਣ-ਪਛਾਣ
ਅੱਜ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਥ IT ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਬਨੈੱਟ, ਸਬਨੈੱਟਿੰਗ ਅਤੇ VLAN ਦੇ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਬਨੈੱਟ: ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ
ਸਬਨੈੱਟ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਬਨੈੱਟ ਇੱਕ IP ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਤਰਕਸੰਗਤ ਵੰਡਿਆ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਬਨੈੱਟ ਦਾ ਆਪਣਾ IP ਐਡਰੈੱਸ ਰੇਂਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਐਡਰੈੱਸ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਬਨੈੱਟ ਕਿਉਂ ਵਰਤਣੇ?
ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਬਨੈੱਟ ਵਰਤਦੇ ਹਨ:
ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੰਡ: ਸਬਨੈੱਟ ਵੱਡੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੁਧਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੀੜ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਬਿਹਤਰ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਫਾਇਰਵਾਲ ਅਤੇ ਐਕਸੈੱਸ ਕੰਟਰੋਲ ਲਿਸਟਾਂ ਨਾਲ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ: ਸਬਨੈੱਟਿੰਗ IP ਐਡਰੈੱਸ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। IPv4 ਐਡਰੈੱਸ ਸੀਮਤ ਸਰੋਤ ਹਨ।
ਸਬਨੈੱਟ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈਏ?
ਸਬਨੈੱਟਿੰਗ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਅਪਣਾਓ:
ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ: ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਸਬਨੈੱਟ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।
IP ਐਡਰੈੱਸਿੰਗ ਸਕੀਮ ਚੁਣੋ: ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਸਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਢੁੱਕਵੀਂ ਸਕੀਮ ਚੁਣੋ।
ਸਬਨੈੱਟ ਮਾਸਕ ਗਿਣੋ: ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਸਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਾਸਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।
IP ਐਡਰੈੱਸ ਦਿਓ: ਹਰ ਸਬਨੈੱਟ ਨੂੰ ਐਡਰੈੱਸ ਦਿਓ ਅਤੇ ਜਾਂਚੋ ਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ: ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਨੈਕਟਿਵਿਟੀ ਅਤੇ IP ਐਡਰੈੱਸ ਦੀ ਵੰਡ ਜਾਂਚੋ।
ਸਬਨੈੱਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ
ਸਬਨੈੱਟਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਉਦਾਹਰਨ ਵੇਖੀਏ:
ਮੰਨ ਲਵੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ IP ਰੇਂਜ 192.168.0.0/24 ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋਸਟਾਂ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਸਬਨੈੱਟ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਾਂ:
ਕਦਮ 1: ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ: ਸਾਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹੋਸਟਾਂ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਸਬਨੈੱਟ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਕਦਮ 2: IP ਐਡਰੈੱਸਿੰਗ ਸਕੀਮ ਚੁਣੋ: ਅਸੀਂ /26 ਮਾਸਕ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਸਬਨੈੱਟ ਵਿੱਚ 64 ਐਡਰੈੱਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਦਮ 3: ਸਬਨੈੱਟ ਮਾਸਕ ਗਿਣੋ: /26 ਮਾਸਕ 255.255.255.192 ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਦਮ 4: IP ਐਡਰੈੱਸ ਦਿਓ: ਅਸੀਂ ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਨੂੰ ਇਹ IP ਐਡਰੈੱਸ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ:
- ਸਬਨੈੱਟ 1: 192.168.0.0/26
- ਸਬਨੈੱਟ 2: 192.168.0.64/26
- ਸਬਨੈੱਟ 3: 192.168.0.128/26
- ਸਬਨੈੱਟ 4: 192.168.0.192/26
ਕਦਮ 5: ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ: ਹਰ ਸਬਨੈੱਟ ਦੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਨੈਕਟਿਵਿਟੀ ਜਾਂਚੋ।
ਸਬਨੈੱਟਿੰਗ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਟੇਬਲ
ਸਬਨੈੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਵਾਲਾ ਟੇਬਲ
| ਸਬਨੈੱਟ ਮਾਸਕ | CIDR ਨੋਟੇਸ਼ਨ | ਕੁੱਲ IP ਐਡਰੈੱਸ | ਵਰਤਣਯੋਗ IP ਐਡਰੈੱਸ |
|---|---|---|---|
| /30 | 255.255.255.252 | 4 | 2 |
| /29 | 255.255.255.248 | 8 | 6 |
| /28 | 255.255.255.240 | 16 | 14 |
| /27 | 255.255.255.224 | 32 | 30 |
| /26 | 255.255.255.192 | 64 | 62 |
| /25 | 255.255.255.128 | 128 | 126 |
| /24 | 255.255.255.0 | 256 | 254 |
| /23 | 255.255.254.0 | 512 | 510 |
| /22 | 255.255.252.0 | 1,024 | 1,022 |
| /21 | 255.255.248.0 | 2,048 | 2,046 |
| /20 | 255.255.240.0 | 4,096 | 4,094 |
| /19 | 255.255.224.0 | 8,192 | 8,190 |
| /18 | 255.255.192.0 | 16,384 | 16,382 |
| /17 | 255.255.128.0 | 32,768 | 32,766 |
| /16 | 255.255.0.0 | 65,536 | 65,534 |
| /15 | 255.254.0.0 | 131,072 | 131,070 |
| /14 | 255.252.0.0 | 262,144 | 262,142 |
| /13 | 255.248.0.0 | 524,288 | 524,286 |
| /12 | 255.240.0.0 | 1,048,576 | 1,048,574 |
| /11 | 255.224.0.0 | 2,097,152 | 2,097,150 |
| /10 | 255.192.0.0 | 4,194,304 | 4,194,302 |
| /9 | 255.128.0.0 | 8,388,608 | 8,388,606 |
| /8 | 255.0.0.0 | 16,777,216 | 16,777,214 |
| /7 | 254.0.0.0 | 33,554,432 | 33,554,430 |
| /6 | 252.0.0.0 | 67,108,864 | 67,108,862 |
| /5 | 248.0.0.0 | 134,217,728 | 134,217,726 |
| /4 | 240.0.0.0 | 268,435,456 | 268,435,454 |
| /3 | 224.0.0.0 | 536,870,912 | 536,870,910 |
| /2 | 192.0.0.0 | 1,073,741,824 | 1,073,741,822 |
| /1 | 128.0.0.0 | 2,147,483,648 | 2,147,483,646 |
| /0 | 0.0.0.0 | 4,294,967,296 | 4,294,967,294 |
ਵਰਤਣਯੋਗ ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਦੀ ਟੇਬਲ
| CIDR ਨੋਟੇਸ਼ਨ | ਵਰਤਣਯੋਗ ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ |
|---|---|
| /0 | 1 |
| /1 | 2 |
| /2 | 4 |
| /3 | 8 |
| /4 | 16 |
| /5 | 32 |
| /6 | 64 |
| /7 | 128 |
| /8 | 256 |
| /9 | 512 |
| /10 | 1024 |
| /11 | 2048 |
| /12 | 4096 |
| /13 | 8192 |
| /14 | 16384 |
| /15 | 32768 |
| /16 | 65536 |
| /17 | 131072 |
| /18 | 262144 |
| /19 | 524288 |
| /20 | 1048576 |
| /21 | 2097152 |
| /22 | 4194304 |
| /23 | 8388608 |
| /24 | 16777216 |
| /25 | 33554432 |
| /26 | 67108864 |
| /27 | 134217728 |
| /28 | 268435456 |
| /29 | 536870912 |
| /30 | 1073741824 |
| /31 | 2147483648 |
| /32 | 4294967296 |
ਦੋ ਦੀਆਂ ਘਾਤਾਂ ਦੀ ਟੇਬਲ
| ਦੋ ਦੀ ਘਾਤ | ਮੁੱਲ |
|---|---|
| 2^32 | 4294967296 |
| 2^31 | 2147483648 |
| 2^30 | 1073741824 |
| 2^29 | 536870912 |
| 2^28 | 268435456 |
| 2^27 | 134217728 |
| 2^26 | 67108864 |
| 2^25 | 33554432 |
| 2^24 | 16777216 |
| 2^23 | 8388608 |
| 2^22 | 4194304 |
| 2^21 | 2097152 |
| 2^20 | 1048576 |
| 2^19 | 524288 |
| 2^18 | 262144 |
| 2^17 | 131072 |
| 2^16 | 65536 |
| 2^15 | 32768 |
| 2^14 | 16384 |
| 2^13 | 8192 |
| 2^12 | 4096 |
| 2^11 | 2048 |
| 2^10 | 1024 |
| 2^9 | 512 |
| 2^8 | 256 |
| 2^7 | 128 |
| 2^6 | 64 |
| 2^5 | 32 |
| 2^4 | 16 |
| 2^3 | 8 |
| 2^2 | 4 |
| 2^1 | 2 |
| 2^0 | 1 |
VLAN: ਵਰਚੁਅਲ ਲੋਕਲ ਏਰੀਆ ਨੈੱਟਵਰਕ
VLAN ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
VLAN (Virtual Local Area Network) ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦਾ ਤਰਕਸੰਗਤ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ। VLAN ਵੱਖਰੇ ਬਰਾਡਕਾਸਟ ਡੋਮੇਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਲਚਕ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਧਾਉਣਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ।
VLAN ਕਿਉਂ ਵਰਤਣੇ?
VLAN ਨੈੱਟਵਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਕਈ ਲਾਭ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:
ਬਿਹਤਰ ਸੁਰੱਖਿਆ: VLAN ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਡਾਟਾ ਅਲੱਗ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪਹੁੰਚ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਸਰੋਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਿਹਤਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ: VLAN ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੀੜ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਬਰਾਡਕਾਸਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ VLAN ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੌਖਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: VLAN ਕੰਮ, ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਪਦੰਡ ਮੁਤਾਬਕ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾ ਸੌਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
VLAN ਸੰਰਚਨਾ
VLAN ਸੰਰਚਨਾ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਕਦਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
VLAN ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪਛਾਣੋ: VLAN ਦਾ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਦਾਇਰਾ ਤੈਅ ਕਰੋ। ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ VLAN ਵੰਡ ਪਛਾਣੋ।
VLAN ID ਦਿਓ: ਹਰ VLAN ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ID ਦਿਓ। ID ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 1 ਤੋਂ 4094 ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ।
ਸਵਿੱਚ ਪੋਰਟ ਸੰਰਚਿਤ ਕਰੋ: ਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਢੁੱਕਵੀਆਂ VLAN ਨਾਲ ਜੋੜੋ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ access ਜਾਂ trunk ਪੋਰਟ ਬਣਾਓ।
VLAN ਇੰਟਰਫੇਸ ਸੰਰਚਿਤ ਕਰੋ: ਜੇ VLAN ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੇਅਰ 3 ਸਵਿੱਚ ਜਾਂ ਰਾਊਟਰ ਉੱਤੇ VLAN ਇੰਟਰਫੇਸ ਸੰਰਚਿਤ ਕਰੋ .
ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ: ਹਰ VLAN ਦੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਨੈਕਟਿਵਿਟੀ ਜਾਂਚੋ।
ਰਾਖਵੀਆਂ VLAN ਦੀ ਟੇਬਲ
| VLAN ਟੈਗ | ਵੇਰਵਾ |
|---|---|
| VLAN 0 | ਰਾਖਵੀਂ VLAN ID, ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਵਰਤੋ |
| VLAN 1 | ਕਈ ਨੈੱਟਵਰਕ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀ ਡਿਫਾਲਟ VLAN |
| VLAN 2 | ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਈ ਡਿਫਾਲਟ VLAN |
| VLAN 3-4 | ਰਾਖਵੀਆਂ VLAN ID |
| VLAN 5 | Token Ring VLAN ID ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ |
| VLAN 6-1001 | ਰਾਖਵੀਆਂ VLAN ID |
| VLAN 1002-1005 | ਖਾਸ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ Cisco ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਡਿਫਾਲਟ VLAN |
| VLAN 1006-1024 | ਰਾਖਵੀਆਂ VLAN ID |
| VLAN 1025-4094 | ਵਧਾਈ ਹੋਈ VLAN ਰੇਂਜ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ |
| VLAN 4095 | ਰਾਖਵੀਂ VLAN ID, ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਵਰਤੋ |
ਨਤੀਜਾ
ਕੁਸ਼ਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸਬਨੈੱਟਾਂ ਅਤੇ VLAN ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਬਨੈੱਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੰਡ ਕੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ। VLAN ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੂਹਬੱਧ ਕਰਕੇ ਲਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਦਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੰਡਣ ਅਤੇ VLAN ਸੰਰਚਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਥ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵਧਾਉਣਯੋਗ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਨ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।






